Jadowite ptaki z Nowej Gwinei

Istnieje na świecie pewien gatunek bardzo toksycznych ptaków, który został odkryty stosunkowo nie dawno. W 1992 roku badacze natknęli się na jadowite ptaki Pitohui i Ifrita kowaldi mieszkające w Nowej Gwinei. O odkryciu poinformował 21 listopada 2000 r. Jack Dumbacher w czasopiśmie "Proceedings of the National Academy of Sciences USA".

Ptak Ifrita Kowaldi

 Ifrita Kowaldi

Podczas badań okazało się, że pięknie upierzenie ptaków zawiera wystarczającą ilość groźnego alkaloidu batrachotoksyny. Zauważono, że wdychane przez badaczy drobne fragmenty puchu, spowodowały ostre objawy podrażnienia układu oddechowego, przewlekłego kaszlu czy kichania. Nie ma najmniejszych wątpliwości, że ptaki najlepiej omijać z daleka. Naukowcy stwierdzili, że dotknięcie ich piór rękami powoduje podrażnienie skóry, pieczenie, a nawet znieczulenie błony śluzowej. Dalsze badania dowiodły, że Pithui przesiąknięte są prawdziwie śmiertelną trucizną.

Przeprowadzono szereg doświadczeń na gryzoniach, którym wstrzyknięto pozyskany jad z ptaków. Okazało się, że zwierzęta szybko padały z objawami drgawek. Zawarte w piórach toksyczne batrachotoksyny posiadają ten sam trujący skład i budowę chemiczną alkaloidów co np: kobra. Działanie trucizny polega na depolaryzacji włókien nerwowych i komórek mięśniowych poprzez zakłócenie gospodarki jonami sodu.

Toksyczny ptak Ifrita Kowaldi z Nowej Gwinei

 Ifrita Kowaldi z bliska

Co ciekawe, analiza DNA dwóch gatunków jadowitych ptaków, dowiodła że Pitohui i Ifrita nie są ze sobą spokrewnione. Różnią się też wagą - Pitohui waży od 65 do100 gramów, a Ifrita kowaldi dużo mniejszy waży najwyżej 30 gramów. Naukowcy badając obydwa gatunki nie potrafią odpowiedzieć na pytanie jak wykształciła się toksyna w organizmach ptaków. Badanie zawartości ptasich żołądków wykazało wprawdzie obecność różnych resztek owadzich, ale nie stwierdzono w nich batrachotoksyn. Tak więc sprawa pochodzenia tych trucizn u nowogwinejskich ptaszków pozostaje nierozstrzygnięta.

Ptak Pitohui

Ptak Pitohui

Biologiczna rola toksyn wytwarzanych naturalnie czy przyswajanych pełni ważną funkcję obronną i nie tylko. Zwierzę wydzielające truciznę często jest jaskrawo ubarwione, w ten sposób ostrzega wyglądem i odstrasza potencjalnych napastników. Ptaki Pitohui i Ifrita nie stanowią pod tym względem wyjątku. Batrachotoksyny u ptaków pełnią też ważną rolę higieniczną. Chronią przed nękającymi ektopasożytami, a wydzielane w rejonie podbrzusza dostają się na powierzchnię wysiadywanych jaj i chronią przyszłe potomstwo przed wężami czy innymi drapieżnikami.

jadowity ptak Pitohui

Ptak Pitohui widok z bliska

U większości jadowitych zwierząt toksyny zwykle pochodzą z trzech źródeł. Są naturalnie produkowane w drodze ewolucji i syntetyzowane w ciele zwierzęcia tak jak u węży. Organizm produkuje symbiotyczne bakterie, którym zwierzę dostarcza odpowiednich warunków bytowych tak jak ośmiornica Hapalochlaena Lunulata lub słynna trująca rybia Fugu. Niektóre pozyskują jad bezpośrednio z pokarmu jak u południowo-amerykańskie żaby nadrzewne z rodzaju Phyllobates. Żaby przyswajają batrachotoksyny zjadając trujące owady. Jad żab Phyllobates terribilis jest tak silny, że miejscowi Indianie przyrządzają z niego wyciąg do zatruwania strzał.

Z produkcją toksyn spotykamy się również wśród ssaków. Gruczoły jadowe posiada malutka ryjówka, również australijskich stekowce jak kolczatka czy dziobak. Samiec dziobaka ma gruczoł jadowy połączony z jednym z pazurów na każdej z tylnych nóg i używa go w celach obronnych.

Dodaj komentarz